In het archief van Wiske Vroman en Hugo Benoy bevindt zich een mooie verzameling foto’s over hun studententijd. Kort na de Tweede Wereldoorlog werden deze Antwerpse vrijzinnige studenten aan de Gentse universiteit lid van zowel Antwerpen Boven als van het TSG ’t Zal wel gaan (TSG staat voor Taalminnend Studentengenootschap, opgericht in 1852). Het zijn foto’s van zowel studentikoze samenkomsten van Antwerpen Boven (zoals de ontgroening aan de Leie in Afsnee) als van de meer serieuze bijeenkomsten van het TSG, met de viering van het eeuwfeest als belangrijkste hoogtepunt. Het is haast ondoenbaar om een selectie van namen te maken; herkenbaar zijn Ger Schmook, Robert Clara, Rudi Van Vlaenderen, Hilde Pée, Guy Cooreman, Marc Galle, Hein Picard, Els Jochem… Ze ontmoetten er elkaar, en kwamen luisteren naar uiteenzettingen van professor Van Werveke en van Karel Jonckheere. Het was een mix van liberale, socialistische en communistische studenten in de periode net na het referendum over Leopold III en kort voor het aantreden van de socialistisch-liberale regering-Van Acker IV, de eerste paarse regering die van 1954 tot 1958 aan het bewind was.

Rita Calcoen en Rik De Coninck

In het archief van Gaston Crommen, de vroegere hoofdredacteur van de krant 'Vooruit', vonden wij twee waardevolle manuscripten van Emile Vandervelde. Het ene over het verbod voor overheidspersoneel om bij een vakbond aan te sluiten (La liberté syndicale et le personnel de l’Etat en Belgique), het andere over de overdracht van Congo aan de Belgische staat, nu exact 100 jaar geleden. In 'Socialisme et colonialisme' verduidelijkte Vandervelde zijn argumenten om de overdracht te steunen: het aanvaarden van het fait accompli van 20 jaar Belgische aanwezigheid, het afwijzen van de kapitalistische kolonisatie en het benutten van de mogelijkheden van een 'colonisation civilisatrice'… Binnen de Belgische Werkliedenpartij kon hij hiervoor op weinig begrip rekenen, de partij was ervoor gewonnen om de overdracht af te wijzen en dit op basis van de argumenten van de gerenommeerde theoreticus van de Tweede Internationale, Karl Kautsky. In die omstandigheden verkoos Vandervelde om afwezig te blijven tijdens de stemming in het parlement. In plaats daarvan ondernam hij een reis naar Congo, een reis waar hij dan weer een boek over schreef, namelijk 'Les derniers jours de l’Etat du Congo. Journal de voyage (juillet-octobre 1908)'.
Blijkbaar had Vandervelde zijn manuscript naar Gent gestuurd om het te laten publiceren in de Germinalreeks. Het feit dat dit niet gebeurd is, wijst nogmaals op de tegenstand binnen de partij voor zijn standpunt. Andere teksten van hem over Congo waren in de voorgaande jaren wel gepubliceerd door de Gentse federatie. En ook later bleef men in Gent brochures van hem uitgeven (zoals bijvoorbeeld bovenstaande 'La liberté syndicale…')
In 1909 gaf de Gentse partijfederatie wel een iets andere brochure over Congo uit, met de standpunten van de twee tenoren in het debat, met name 'Kolonisatie: gedachtenwisseling tussen Vandervelde en Kautsky'.

Rik De Coninck

Het is de tweede keer dat 'Samenleving en
politiek' en de Stichting Gerrit Kreveld een
Engelstalig jaarboek uitgeven. In deze publicatie
pogen we u beter voor te lichten over
de stand van zaken van België dat sinds de
verkiezingen van 10 juni 2007 in een (voor
sommigen terminale) crisis verkeert. Er circuleren
vele vooroordelen over omvang, inhoud
en schuldvragen met betrekking tot deze
crisis. Wij hopen met dit jaarboek de vooroordelen
te helpen ombuigen naar oordelen,
die de elementen van de Belgische crisis
beter situeren in de politieke algebra van de
Europese crisis, die alle sociaaldemocraten
aanbelangt.

meer info...