Consultatie en gebruik

• Edito: Paule Verbruggen

In dit nummer brengt Claudia Pelgrims een sterk onderbouwde analyse van de solidariteit van de Belgische socialisten met de Praagse Lente. Ze loodst ons door de periode van democratisering, de invasie van augustus 1968 en de daaropvolgende ‘normalisering’, en brengt daarbij zowel het discours als de concrete solidariteitsacties van de Belgische socialisten in kaart. Het resultaat is een verhelderende en genuanceerde benadering van ‘transnationale solidariteit’ als een spanningsveld waarin geopolitieke, strategische en ideologische overtuigingen voortdurend met elkaar botsen. Meer dan ooit actueel.

De rest van het nummer staat in het teken van de 30e verjaardag van het tijdschrift. Nina Moens duikt in de geschiedenis van de slogan 'We want bread and we want roses too', die de naam van het tijdschrift inspireerde. Daarnaast verkennen we wat deze historische leuze vandaag en morgen kan betekenen aan de hand van de drie winnaars van onze schrijfwedstrijd. Elk van hen biedt een persoonlijke en originele visie op rechtvaardigheid, hoop en een menswaardig bestaan in de 21e eeuw.

Als kers op de taart kozen we voor een nieuwe look voor Brood & Rozen en stellen we graag onze nieuwe vormgever voor: het bureau Pjotr.

EDITO

Paule Verbruggen

BIJDRAGE

Claudia Pelgrims, Veel woorden, weinig daden? Een reflectie op transnationale solidariteit in het licht van de Belgische socialisten en de Praagse Lente 

OPGEMERKT: 30 JAAR BROOD & ROZEN

Nina Moens, Brood & Rozen, meer dan een titel

Schrijfwedstrijd Brood & Rozen: rechtvaardigheid, waardigheid en hoop in de 21e eeuw:

- Stien Keunen, De grammatica van de weigering

- Bart Vereecke, ZON

- Jana De Brabander, Globale Leefovereenkomst

CURIOSUM

Broodzakken, activisme tot in de huiskamer

IN DE KIJKER: ZOMEREXPO'S

- Virtuele expo Brood & Rozen gaat vreemd

- Expo Gent Gepasseerd

- Expo Amnesty International: 65 jaar strijd voor mensenrechten

BOEKEN

Jos van Doren recenseert Pieter Boulogne en Annemarie Gielen, Vrede aan de wereld! (En toen werd het oorlog) Historische en culturele perspectieven op de Russisch-Oekraïense oorlog.

• Edito: Paule Verbruggen

EDITO

Paule Verbruggen

BIJDRAGE

Thirza Vandenabeele, Een kismet of brug vormen tussen gemeenschappen. De rol van bemiddelaars voor de eerste generatie Turkse vrouwen in Gent. 

OPGEMERKT

Agnes Goyvaerts, Zijn de balletjes wel van ons?

COLLECTIE

Jeroen Fernandez-Alonso, Het archief van Louis Major herwerkt

CURIOSUM

Donald Weber, Het 'doodskistje' van Amsab-ISG

BOEKEN

Sven Tuytens, GILES TREMLETT, Franco, El Dictador que moldéo un país

IN DE KIJKER

Schrijfwedstrijd: Brood & Rozen - een nieuwe invulling voor onze tijd

• Edito: Paule Verbruggen

In Brood & Rozen 2026/1 staat de figuur van Louis Varlez (1868-1930) centraal. Varlez was een Gents advocaat, hoogleraar in de rechten en socioloog. Zijn naam blijft vooral verbonden met het eerste Belgische – door lokale overheden gedragen – systeem van werkloosheidsverzekering, dat internationaal navolging kreeg als ‘le système gantois’. Na de Eerste Wereldoorlog bouwde hij een internationale carrière uit bij de pas opgerichte Volkenbond en de Internationale Arbeidsorganisatie in Genève. Ondanks die indrukwekkende carrière werd hij buiten de kring van sociale historici nog zelden genoemd. Met een uitgebreide biografie haalde historica Jasmien Van Daele hem uit de vergetelheid. Maar dat nog veel aspecten van zijn werk en leven verder kunnen worden uitgediept, blijkt uit de drie bijdragen in dit nummer. Die zijn voornamelijk gebaseerd op de archieven Varlez in Amsab-ISG en Liberas.

Daarnaast besteden we aandacht aan de glasplatencollectie van Amsab-ISG. Maar liefst 10.488 glasplaten werden recent door meemoo, het Vlaams Instituut voor het Archief, gedigitaliseerd. Deze fragiele erfgoedobjecten zijn zo omgezet in haarscherpe beelden van het dagelijks leven tussen het einde van de negentiende en het midden van de twintigste eeuw. Een selectie is momenteel te zien in de tentoonstelling (On)belicht in Amsab-ISG. In haar bijdrage schetst Nina Moens de mogelijkheden, maar ook de uitdagingen van fotografie als historische bron.
 

Lees meer

• Edito: Paule Verbruggen

In Brood & Rozen 2025/3 presenteert historicus Vital Stichelbaut zijn masterscriptie, een educatief pilootproject rond het gebruik van archiefstukken in lessen over homoseksualiteit in het secundair onderwijs. Joris van Parys en Julia Glunk belichten de ontluikende vriendschap tussen Frans Masereel en Stefan Zweig in het Zwitserland van 1917-1918. Marc Constandt schrijft over de opkomst van de strandportretfotografie aan de Belgische kust in de belle époque. Tot slot tonen we een selectie beelden van solidariteitsacties met Palestina, die bewaard worden in de collectie van Amsab-ISG.

Lees meer

• Edito: Paule Verbruggen

Met in deze editie onder andere een blik op de gespannen relatie tussen de Belgische socialistische voorman Emile Vandervelde en de Italiaanse fascistische leider Benito Mussolini, en een diepe duik in Studio Stone - een unieke fotocollectie van twee pioniers van de moderne fotografie uit het interbellum, die grotendeels bewaard wordt in Amsab-ISG.

Lees meer

• Edito: Paule Verbruggen

In deze editie: de syndicale wereld van het overheidspersoneel, het verslagboek van de Borze der Compagnons Boek-drukkers der stad Gend, afscheid van fotografe Lieve Colruyt, het archief van vzw Burgerdienst voor de Jeugd, Akte van de Hoop en onze expo Studio Stone. 

Lees meer

• Edito: Paule Verbruggen

Over de nachtopvang het Gentse Werk van het Nachtverblijf, ziektespecifieke patiëntenverenigingen, het archief van de Gentse Fietsersbond, documenten van het United States Escape Program uit onze collectie en de tentoonstelling Jong en queer sinds de sixties.

Lees meer

• Edito: Paule Verbruggen

Over Frans Masereel als inspirator van de eerste graphic novelists, de Märzfeier  op het Friedhof der Märzgefallenen in Berlijn als volksprotest in een context van oorlog en revolutie, de fotocollectie van Variétés in Amsab-ISG, de staking van de bedienden van de Antwerpse Grand Bazar in 1936 …

Lees meer

• Edito: Paule Verbruggen

Over de burgerbeweging van het 'Herstel van de Historische Herinnering' in Spanje, de geheime contacten tussen Belgische socialisten en de Veiligheid van de Staat in Londen, een nieuw Sociaal Pact, cholera en corona, de betekenis van August Vermeylen vandaag, de archieven van het Medisch Huis Merelbeke en van Arthur De Decker, de foto's van Walter De Mulder, websites als nieuwe bron voor de geschiedenis van morgen ...

Lees meer

• Edito: Paule Verbruggen

Over de Olympische Spelen in Antwerpen in 1920, de ontstaansperikelen van de Verenigde Naties in 1945, de klokkenluiders die de rauwe realiteit van de Belgische koloniale politiek naar buiten brachten, de ‘beeldenstorm’ op het Belgische koloniaal erfgoed, Leopold II en de kust, hoe oude digitale dragers terug leesbaar maken, en archieven als geheugen van de samenleving.

Lees meer