De dataset geeft toegang tot historische gegevens over diamantbewerkers die lid waren van de Algemene Diamantbewerkersbond van België (ADB). Het is een verwerking van de ledenfiches van de vakbond tijdens het interbellum. De originele papieren fiches zijn gedigitaliseerd en gelinkt aan de dataset.
De database is bijzonder interessant omdat ze niet alleen informatie bevat over wie de diamantbewerkers waren, maar ook over hun beroep, familie, woonplaatsen, opleiding, werkverleden en migratie tussen Nederland en België. De Antwerpse gegevens maken het mogelijk om de levensloop van diamantbewerkers die naar Antwerpen verhuisden of daar gingen werken, te reconstrueren.
Waar komen de gegevens vandaan?
De database is opgebouwd uit historische ledenkaarten en leerlingkaarten van de ADB, de Algemene Diamantbewerkersbond van België, opgericht op 19 augustus 1895 met steun van de ANDB, de Algemene Nederlandse Diamantbewerkersbond, reeds het jaar voordien opgericht. Amsab-Instituut voor Sociale Geschiedenis bewaart het archief van de ADB.
De kaarten werden oorspronkelijk bijgehouden voor de ledenadministratie van de vakbond. Ze bevatten daardoor veel informatie die tegenwoordig gebruikt kan worden voor historisch en genealogisch onderzoek.
De dataset bevat gegevens uit 7571 ADB-ledenkaarten van (vaak Nederlandse) diamantbewerkers die zich geheel of gedeeltelijk in Antwerpen vestigden.
Welke gegevens staan er in de database?
De gegevens zijn afkomstig van historische documenten. Ze zijn dus niet allemaal op dezelfde manier of even volledig ingevuld. De belangrijkste categorieën zijn:
- Persoonsgegevens: Naam, voornaam en geboortedatum
- Geboortegegevens: Geboorteplaats en soms andere gegevens over de afkomst
- Familie: Echtgenoot, echtgenote, kinderen en familiebanden
- Beroep: Het beroep of specialisme binnen de diamantbewerking
- Opleiding: Leerlingperiode
- Lidmaatschap: Vakbond, lidnummer, sectie en lidmaatschapsperiode
Niet iedere ledenkaart bevat al deze informatie. Sommige kaarten zijn zeer uitgebreid, terwijl andere slechts enkele administratieve gegevens bevatten.
Wat vertellen de gegevens?
De Antwerpse gegevens zijn bijzonder waardevol omdat Antwerpen en Amsterdam nauw met elkaar verbonden waren in de internationale diamantindustrie. Veel Nederlandse diamantbewerkers verhuisden naar Antwerpen om daar hun beroep verder uit te oefenen. Anderen verbleven er tijdelijk omwille van werkgelegenheid.
De gegevens maken verschillende aspecten van deze migratie zichtbaar.
Herkomst en migratie
Aan de hand van geboorteplaatsen, woonadressen en vakbondslidmaatschappen kunnen we onderzoeken hoeveel diamantbewerkers vanuit Nederland naar Antwerpen verhuisden, uit welke steden en gemeenten ze afkomstig waren, wanneer ze zich in Antwerpen vestigden, of ze tijdelijk of permanent in Antwerpen verbleven, en of ze later opnieuw naar Nederland verhuisden.
Familie en sociale netwerken
De ledenkaarten bevatten soms gegevens over partners en kinderen. Daardoor kunnen ook familieverbanden worden onderzocht.
Dit is belangrijk omdat de diamantindustrie sterk steunde op sociale en familiale netwerken. Het beroep werd soms binnen families doorgegeven.
Je kunt bijvoorbeeld onderzoeken of meerdere familieleden actief waren in de diamantbewerking en of zij dezelfde migratieroute volgden.
Beroepen en specialisaties
De diamantbewerking bestond uit verschillende specialisaties, waaronder:
- Diamantklovers: gaven de ruwe diamant zijn eerste vorm.
- Diamantzagers: zaagden ruwe diamanten in kleinere delen.
- Diamantsnijders: brachten de facetten aan.
- Diamantslijpers: zorgden voor de uiteindelijke afwerking.
De beroepsgegevens maken het mogelijk om de beroepsstructuur van de Antwerpse diamantindustrie te onderzoeken en na te gaan welke specialisaties door migranten werden uitgeoefend.
Lidmaatschap van de vakbond
De ADB-ledenkaarten bevatten administratieve gegevens over het lidmaatschap. Denk aan lidnummers, secties, registratiegegevens en soms informatie over het beëindigen van een lidmaatschap.
Hiermee kunnen onderzoekers de positie van diamantbewerkers binnen de vakbond bestuderen en veranderingen in hun beroepsleven reconstrueren.
Wat zijn de beperkingen van de database?
Hoewel de database veel informatie bevat, zijn er enkele aandachtspunten:
- Onvolledige gegevens: niet iedere ledenkaart bevat dezelfde persoonsgegevens.
- Historische registratie: de gegevens zijn oorspronkelijk verzameld voor vakbondsadministratie, niet voor wetenschappelijk onderzoek.
- Meerdere kaarten per persoon: verschillende kaarten moeten correct aan dezelfde persoon worden gekoppeld.
- Selectie van personen: de database bevat voornamelijk personen die bij de ANDB of ADB aangesloten waren. Ze vertegenwoordigt dus niet alle diamantbewerkers in Antwerpen.
- Onzekerheid over gegevens: historische schrijfwijzen, ontbrekende datums en adreswijzigingen kunnen voor interpretatieproblemen zorgen.
Vooral het voorlaatste punt is belangrijk: de database geeft een waardevol beeld van de historische diamantarbeiders, maar vormt geen volledige volkstelling van de Antwerpse diamantindustrie.
Website diamantbewerkers.nl
De gegevens uit de dataset worden eveneens aangeboden op de website Diamantbewerkers, waar ze zijn opgenomen in een bredere databank.
Diamantbewerkers.nl is een digitale historische databank over de diamantbewerkers in Nederland en België. De website is het resultaat van een samenwerking tussen het Internationaal Instituut voor Sociale Geschiedenis (IISG) in Amsterdam en Amsab-Instituut voor Sociale Geschiedenis in Gent. Beide instellingen brengen hun historische vakbondsarchieven samen, met gegevens van de ANDB en de Belgische ADB.






