- INLEIDING
- COLLECTIE
- ONDERZOEK
- PUBLIEKSWERKING
- COMMUNICATIE
- DIENSTVERLENING
- VOLLEDIG JAARVERSLAG 2025
2025 was opnieuw een bijzonder vruchtbaar jaar. We verwelkomden onder andere heel wat nieuwe archieven, zowel op papier als digitaal, werkten tal van collecties verder af, verkenden de mogelijkheden van AI als tool en realiseerden een bijzonder geslaagde tentoonstelling over, door en met de queergemeenschap. Dit verkorte jaarverslag biedt een beknopt overzicht van deze en andere projecten en realisaties die onze werking het voorbije jaar mee vormgaven.
2025 was ook het jaar van een intens HR-traject. Dat resulteerde in nieuwe functiebeschrijvingen die samen met elk personeelslid werden uitgewerkt, als antwoord op de veranderende noden van een cultureel archief. Tegelijk legden we de basis voor een meer projectmatige werking, waarin collectie, onderzoek en publiekswerking nauwer samenwerken, wat we verankerden in een nieuw organogram. Met die projectmatige aanpak werd trouwens meteen gestart rond ons focusthema milieubeweging.
Daarnaast schakelden we over op SharePoint om ons documentbeheer efficiënter en overzichtelijker te organiseren. Ook de digitalisering van onze facturatie en ons abonnementenbeheer werd afgerond.
Tot slot investeerden we verder in de erfgoeddepots, onder meer met de volledige relighting van twee gebouwen, gekoppeld aan een donatiecampagne.
Dit alles – en nog veel meer, zoals je verderop kunt lezen – was alleen mogelijk dankzij de inzet van ons gedreven team, onze archiefvormers en de vele andere partners en stakeholders waarmee we samenwerken.
Omvang en groei
Eind 2025 bedroeg de totale omvang van de collectie van Amsab-ISG ongeveer 15 kilometer, waaronder onder andere:
- 9,5 kilometer archief
- 106.564 boeken
- 150.382 tijdschrifttitels
- 36.141 affiches
- 972.062 foto's
- 30,40 TB digitaal archief
- 388 TB gedigitaliseerd archief, bewaard bij meemoo
In 2025 namen we heel wat waardevol erfgoed op, waaronder collecties met betrekking tot het focusthema milieu. De totale aangroei bedroeg 181 strekkende meter analoge collectie en 2,67 TB digitale collectie.
Een bijzondere aanwinst waren de archieven van fotografen Lieve Colruyt en Filip Claus. Het werk van die geëngageerde (pers)fotografen sluit naadloos aan bij de collectie en missie van Amsab-ISG.
Naast het verwerven van nieuwe collecties zette Amsab-ISG ook in op herbestemming van materiaal. Een hoogtepunt was de bijzonder geslaagde dubbelverkoop, waarbij we dubbels uit de collectie verkochten. Zo creëerden we niet alleen ruimte voor nieuwe aanwinsten, maar vonden mooie collectiestukken een nieuwe thuis.
Verwerking
In 2025 lag de focus bij de verwerking van de collecties op het erfgoed van de milieubeweging. Dat leidde tot de ontsluiting van volgende deelcollecties.
Bibliotheekcollecties
- Bond Beter Leefmilieu
- ATB Natuurvrienden
- Natuurpunt
- Natuur 2000
- Grote Routepaden
Archiefcollecties
- Belgische Natuur- en Vogelreservaten (BNVR)
- Wielewaal
- Gilbert Eggermont
- Agalev Oost-Vlaanderen
- Björn Rzoska
Ook andere belangrijke collecties kregen aandacht. Zo werkten we verder aan de archieven van Louis Major en de Liga voor Mensenrechten.
Een bijzondere vermelding verdient onze collectie partituren. Die biedt een mooie inkijk in het muzikale erfgoed dat bij Amsab-ISG wordt bewaard.
Alles samen groeide onze onlinecatalogus in 2025 tot 425.328 records.
Digitalisering
Ook bij de digitalisering stonden de milieucollecties centraal. Amsab-ISG zette de samenwerking met het Vlaams Instituut voor de Zee (VLIZ) verder en realiseerde een tweede digitaliseringsronde van milieutijdschriften. Tegelijkertijd startten de voorbereidingen voor een derde fase.
In 2025 werden al vier belangrijke tijdschriftreeksen online beschikbaar:
- Bulletin van de BNVR
- De Wielewaal
- Mens & Vogel
- Maandschrift van de Vereniging voor Natuur- en Stedeschoon
Daarnaast bereidden we de digitalisering voor van de notitieboeken met ornithologische waarnemingen van Maurits Bequaert en de verslagboeken van de Wielewaaljongeren-afdeling Taxandria. Zo maken we waardevolle bronnen over natuurstudie en milieugeschiedenis stap voor stap toegankelijk.
AI-projecten
In 2025 bleef Amsab-ISG samen met erfgoedpartners onderzoeken hoe artificiële intelligentie kan bijdragen aan een betere ontsluiting van digitale en gedigitaliseerde collecties. We werkten verder aan verschillende meerjarige innovatieprojecten, zoals Visual Name Authority, Hermes en MODAL.
Intern namen we ook Whisper in gebruik, een machinelearningmodel van OpenAI voor automatische spraakherkenning en transcriptie. Die technologie zet gesproken audio om in doorzoekbare tekstbestanden.
We pasten Whisper met succes toe bij de transcriptie van interviews voor het project Groene Pioniers. Daardoor konden vrijwilligers en begeleiders sneller werken en meer tijd besteden aan inhoudelijke verwerking.
Publicaties
Nieuwe inventarissen
In 2025 werden drie nieuwe inventarissen beschikbaar, ook in de onlinecatalogus:
- Louis Major (herwerking)
- De Liga voor Mensenrechten
- Björn Rzoska
Tijdschrift Brood & Rozen
- Brood & Rozen 2025/1 - Over de syndicale wereld van het overheidspersoneel, het verslagboek van de Borze der Compagnons Boek-drukkers der stad Gend, afscheid van fotografe Lieve Colruyt, het archief van vzw Burgerdienst voor de Jeugd, en de Akte van de Hoop.
- Brood & Rozen 2025/2 - Een blik op de gespannen relatie tussen de Belgische socialistische voorman Emile Vandervelde en de Italiaanse fascistische leider Benito Mussolini, en een diepe duik in Studio Stone, de unieke fotocollectie van twee pioniers van de moderne fotografie uit het interbellum, die grotendeels bewaard wordt in Amsab-ISG.
- Brood & Rozen 2025/3 - Over een educatief pilootproject van historicus Vital Stichelbaut rond het gebruik van archiefstukken in lessen over homoseksualiteit in het secundair onderwijs, de ontluikende vriendschap tussen Frans Masereel en Stefan Zweig in het Zwitserland van 1917-1918, de opkomst van de strandportretfotografie aan de Belgische kust tijdens de belle époque en een selectie beelden van solidariteitsacties met Palestina uit de collectie van Amsab-ISG.
- Brood & Rozen 2025/4 - Over de rol van bemiddelaars voor de eerste generatie Turkse vrouwen in Gent, gastronationalisme, het herwerkte archief van Louis Major en het ‘doodskistje’ van Amsab-ISG.
Focus Milieubeweging
In 2025 verankerde Amsab-ISG de focus op de milieubeweging. Die keuze vertrekt vanuit de overtuiging dat vraagstukken rond natuur en milieu, zoals vervuiling, gezondheid en leefomgeving, onlosmakelijk verbonden zijn met sociale thema’s als ongelijkheid en maatschappelijke organisatie. Daarom beschouwen we de milieubeweging als een volwaardig onderdeel van het sociale erfgoed dat we beheren.
In het afgelopen jaar lag de nadruk op de ontwikkeling van instrumenten en samenwerkingen die deze focus duurzaam ondersteunen, met nauwe afstemming tussen de pijlers collectie, onderzoek en publiekswerking.
Met een themagids en een onderzoekswijzer werken we aan een laagdrempelige introductie tot respectievelijk de collectie en de relevante literatuur over dit thema, zodat beide overzichtelijk en toegankelijk worden voor onderzoekers en studenten.
Tegelijk zetten we het project Groene Pioniers voort. Daardoor groeit de collectie verder aan met mondelinge bronnen en ontstaan nieuwe aanknopingspunten voor verwerving. Om die instrumenten ook voor een breed publiek toegankelijk te maken, zetten we stappen naar een digitaal platform waarop ze worden samengebracht en gepubliceerd. In de komende periode vullen we dit aanbod verder aan met publieksgerichte formats, zoals (Hi)stories (korte videodocumentaires), en op termijn ook een kennisbank.
Daarnaast zette Amsab-ISG ook in op verdiepend onderzoek. We bereidden een publicatie voor over de geschiedenis van de Gentse milieubeweging en verrichtten onderzoek voor de tentoonstelling over natuuramnesie en natuurwaarnemers, die in het najaar van 2026 te zien zal zijn in onze publieksruimte. Via symposia, partnerschappen, stagebegeleiding en de opvolging van lopend onderzoek versterkten we bovendien de uitwisseling met het erfgoed- en onderzoeksveld.
Project UNESCO
In 2025 zette Feestlokaal Vooruit een belangrijke stap richting erkenning als UNESCO-werelderfgoed. Amsab-ISG werkt al enkele jaren mee aan dit dossier, samen met verschillende internationale partners.
Op 31 januari 2025 plaatste de Vlaamse Regering Feestlokaal Vooruit op de Belgische indicatieve lijst voor UNESCO-werelderfgoed. Daardoor kon het gebouw, uitgebaat door kunstinstelling VIERNULVIER, deelnemen aan een internationale nominatieserie rond Workers’ Assembly Halls. Die reeks belicht hoe volkshuizen de sociale impact van de arbeidersbeweging wereldwijd symboliseren. Het Deense Arbejdersmuseet coördineert de nominatieserie, die volkshuizen uit vier landen omvat, waaronder Feestlokaal Vooruit.
Dankzij een bijzondere werkingssubsidie van de Vlaamse Regering aan VIERNULVIER kon Amsab-ISG een tijdelijke medewerker aanstellen om het dossier historisch te onderbouwen. In dat kader vonden studiebezoeken plaats aan volkshuizen in Australië en het Verenigd Koninkrijk.
In april leverden de partners de laatste teksten aan. Begin 2026 dienden ze vervolgens de definitieve kandidatuur officieel in bij UNESCO.
Project Jong & queer sinds de sixties
In het kader van Gent Europese Jongerenhoofdstad 2024 ontwikkelden Amsab-ISG en het Fonds Suzan Daniel samen met LGBTQIA+-jongeren de tentoonstelling Jong & queer sinds de sixties. De expo bracht historische en hedendaagse perspectieven samen op wat het betekende – en betekent – om jong en queer te zijn.
Jongeren speelden een actieve rol in de inhoudelijke en artistieke uitwerking van de tentoonstelling. Zo creëerden zij onder meer de installatie Queering the Home, die onderzocht hoe ‘thuis’ zowel een plek van geborgenheid als van spanning kan zijn. Daarnaast ontwikkelden ze de Queer Kaart, die queer ervaringen en plekken in Gent zichtbaar maakt. Ook verzorgden jongeren rondleidingen en publieksactiviteiten, waarbij hun persoonlijke verhalen centraal stonden.
Met 1.348 bezoekers, een uitgebreid publieksprogramma en samenwerkingen met onder meer PinX Festival, SPARKLE, de Gentse Queer March en Pride is a Protest groeide de tentoonstelling uit tot een sterk platform voor ontmoeting en intergenerationele dialoog.
‘Jong en queer sinds de sixties heeft me doen inzien hoe belangrijk het is om een archief zorgvuldig bij te houden en te bewaren.’
– Uit het gastenboek van de expo
De opgebouwde expertise krijgt bovendien een duurzaam vervolg. De tentoonstelling resulteerde in een geïllustreerde brochure en een essay van Bram Van Oostveldt. Daarnaast groeide uit de intergenerationele table talk van Cavalier Queer een nieuw erfgoedinitiatief dat queer ervaringen en perspectieven verder verzamelt, deelt en bewaart. Binnen dat traject testen de initiatiefnemers ook de FAIRxCARE-matrix van de Werkplaats voor Immaterieel Erfgoed, een instrument voor de ethische en duurzame archivering van minderheidsverhalen.
Project Digidaar
In co-creatie met de erfgoedgemeenschap van Voem vzw ontwikkelden we Digidaar, een virtueel museum en archief dat het erfgoed van Voem duurzaam en interactief ontsluit. Het platform, dat technisch ontwikkeld werd door het bedrijf Space Makers, omvat een permanente tentoonstelling, tijdelijke expo’s van digitale kunstenaars en een toegankelijk digitaal archief.
Digidaar fungeert zowel als tentoonstellingsruimte als ontmoetingsplek. Via een gevarieerd programma van online en hybride activiteiten betrekken we diverse publieken. De lancering vond plaats tijdens Erfgoeddag in het Gentse Wintercircus, in aanwezigheid van Voem-oprichter Abdul Shattour.
Het verdere programma omvatte onder meer een virtuele rondleiding door Voem-coördinatoren Badra Djait en Lennart Thienpont, een muzikale livesessie met dj Nabil en een residentie met de Iraanse kunstenaar Fatemeh Khezri, die haar tentoonstelling HYPERTRACE presenteerde. Historica Tina De Gendt gaf een verdiepende rondleiding over de geschiedenis van Voem, gevolgd door een panelgesprek met Omar Ba en Ayşe Işçi over zelforganisaties.
Daarnaast organiseerden we de internationale workshop Spoken Truths, geleid door spiritchild uit New York en ondersteund door Fatih De Vos uit Gent en Masta Quba uit Spanje. De workshop stelde de kracht van spoken word centraal. Tijdens Museumnacht stelden we Digidaar opnieuw voor aan een breed publiek.
Met Digidaar willen we in de toekomst verder bouwen aan een innovatieve, interactieve en duurzame manier om erfgoed digitaal te ontsluiten en te activeren.
Project Studio Stone
Het werk van Cami en Sasha Stone, een fotografenduo dat tijdens het interbellum uitgroeide tot een van de meest vernieuwende stemmen in de Europese fotografie, bleef lange tijd onderbelicht. Om hun oeuvre opnieuw onder de aandacht te brengen, bundelden Amsab-ISG en het Musée de la Photographie in Charleroi de krachten, met steun van de Vlaamse en Franse Gemeenschap.
Deze samenwerking resulteerde in een overzichtstentoonstelling, een catalogus en een website. De tentoonstelling bracht het veelzijdige werk van Cami en Sasha Stone opnieuw samen voor een breed publiek en liep zowel in het Musée de la Photographie als bij Amsab-ISG. Ze trok 6.712 bezoekers in Charleroi en 842 bezoekers bij Amsab-ISG.
De catalogus Studio Stone werd genomineerd voor een prestigieuze fotoboekprijs tijdens het fotografiefestival van Arles.
Expo Terug naar start?
Voor Erfgoeddag 2025, met als thema Game on!, brachten we met de tentoonstelling Terug naar start? een eeuw vrijetijdsbesteding tot leven. Aan de hand van archiefstukken, foto's en historische spelletjes ontdekten bezoekers hoe spel en ontspanning het dagelijkse leven hebben vormgegeven en hoe de kijk op vrije tijd doorheen de tijd veranderde. De tentoonstelling nodigde ook uit tot reflectie over vrije tijd als een verworven recht. In totaal trok de expo 119 bezoekers.
Expo Lucie Kamuswekera
Samen met Amnesty International en de Conflict Research Group (UGent) presenteerden we tijdens de Gentse Feesten de tentoonstelling van de Congolese kunstenares Lucie Kamuswekera in de Sint-Niklaaskerk. De expo, die eerder in 2023 bij Amsab-ISG te zien was, vertelt via borduurwerken een krachtig en persoonlijk verhaal over het verleden en heden van Congo.
Tijdens de opening boden onder meer Brenda Bikoko, prof. Koen Vlassenroot en mensenrechtenactivist Ben Kamuntu extra duiding bij de actuele situatie in Congo.
Dankzij de inzet van vele vrijwilligers en de laagdrempelige locatie tijdens de Gentse Feesten bereikte de tentoonstelling maar liefst 45.002 bezoekers.
Educatie
Voor educatie stond 2025 vooral in het teken van voorbereiding en vernieuwing. De nieuwe publieksmedewerker nam begin 2025 onder meer het educatieve luik op en startte een traject om het bestaande aanbod grondig te evalueren en af te stemmen op de actuele noden van het onderwijs, met het oog op een aparte rubriek educatie op de vernieuwde website. Daarnaast legden we nieuwe contacten met de lerarenopleiding van de Arteveldehogeschool.
Educatief pakket Brood & Rozen
Naar aanleiding van de dertigste verjaardag van ons tijdschrift Brood & Rozen ontwikkelden we een educatief pakket rond de slogan ‘We want bread and we want roses too’. Met dit lessenpakket maken jongeren kennis met de geschiedenis van de strijd voor een beter leven en worden ze uitgedaagd om na te denken over de betekenis van die slogan vandaag.
De eerste les belicht de geschiedenis en betekenis van Brood & Rozen in de arbeidersbeweging en de bredere protestcultuur. De tweede les vertrekt vanuit het belang van brood in de 19e en 20e eeuw en legt de link naar actuele uitdagingen zoals voedselzekerheid, ongelijkheid en gezondheid. In een volgende fase breiden we het pakket verder uit met onderwerpen als vakbonden, coöperaties, vrije tijd en leerplicht.
Archief voor Onderwijs
Ook via het Archief voor Onderwijs blijven we onze collecties beschikbaar maken voor het onderwijs. Intussen beschikken 42.493 objecten uit de collectie van Amsab-ISG over een onderwijslicentie. Daarvan worden 35 objecten actief gebruikt binnen het platform.
Website
In het voorjaar van 2025 lanceerden we de nieuwe website. Die biedt een gebruiksvriendelijke en overzichtelijke toegang tot de werking, met een duidelijke toeleiding naar de onlinecatalogus en vlot vindbare informatie over de collectie, projecten en publieksactiviteiten.
Daarnaast beschikt de website over een eenvoudige webshopfunctie voor de aankoop van het tijdschrift Brood & Rozen en andere publicaties. Ook creëert ze veel meer mogelijkheden om bijzondere collecties online te presenteren.
In het kader van de lancering werden enkele oudere websites die door Amsab-ISG werden beheerd, geïntegreerd in het nieuwe ontwerp. Het gaat onder meer om de websites over de geëngageerde kunstenaar Louis Deltour en de fotograaf Karel Heirbaut.
Nieuwsbrief
We versturen maandelijks een digitale nieuwsbrief. Eind 2025 telde deze 2527 abonnees. Het raadplegingspercentage bleef doorheen het jaar vrij consistent en schommelde rond de 50%, met een goede doorklikratio naar de website.
Sociale Media
In 2025 verfijnden we de communicatie op onze sociale media met duidelijkere accenten per kanaal, doelgroep en doelstelling. We startten met het gebruik van een contentkalender, zetten meer in op gedeelde communicatie met projectpartners en op communicatie in online communities van doelgroepen.
Crowdfunding
Begin november 2025 ging een nieuwe donatiecampagne van start voor de sponsoring van nieuwe verlichting in onze erfgoeddepots. De campagne loopt door tot najaar 2026 en leverde tot nu toe € 4.635 op.
Op 30 november 2025 organiseerden we bovendien een dubbelverkoop, waarbij boeken, affiches, platen en objecten die zich dubbel in de collectie bevinden, te koop werden aangeboden aan een breed publiek.
Collectie on the road
We leverden 215 reproducties af en leenden 28 collectiestukken uit voor onder andere volgende externe tentoonstellingen:
- Lee Miller in Print - FOMU, Antwerpen
- Hier wil ik wonen! Coöperatief woondromen in Vlaanderen - STAM, Gent
- Buitenspel. Voetbal in de stad - STAM, Gent
- NMBS, bezet bedrijf: tussen collaboratie en verzet - Train World, Schaarbeek
- Dag Walter,... - Cultuurhuis De Warande, Turnhout
- De Verhoale van Van Doale - Minard Schouwburg, Gent
Leeszaal
Bezoekers kunnen onze collectie raadplegen in de leeszaal en via onze onlinecatalogus. We deelden ook in 2025 heel wat kennis en boden hulp door het beantwoorden van infovragen.
- 451 infovragen beantwoord
- 451 leeszaalbezoeken
- 2.938 collectiestukken geraadpleegd
Naar jaarlijkse gewoonte stuurden we ook in 2025 een tevredenheidsenquête uit naar bezoekers die in het voorbije jaar de leeszaal bezochten. We ontvingen 22 antwoorden, waaruit blijkt dat er een grote tevredenheid is over de leeszaalwerking en het team.
Lees hier het volledige jaarverslag van 2025.
